Astigmatizam

Jedno od najvažnijih čula svakog čovjeka je vid. Više od četiri petine svih informacjia iz našeg okruženja i spoljne sredine dobijamo preko vida. Zbog toga o zdravlju očiju bi trebalo voditi adekvatnu brigu, a vidu posvetiti pažnju. Međutim, oči, kao i svi drugi organi, izloženi su različitim faktorima rizika kao i određenim bolestima oka i refraktivnim greškama. Jedna od refraktivnih grešaka je i astigmatizam. U nastavku teksta pročitajte šta je astigmatizam, kada se javlja kao i koji su faktori rizika za njegov nastanak.

Šta je astigmatizam?

Astigmatizam se definiše kao poremećaj vida koji je posljedica nepravilnog oblika rožnjače ili sočiva u oku.

Normalna rožnjača ima oblik odsječka fudbalske lopte gdje svi njeni meridijani imaju jednaku zakrivljenost, dok kod astigmatizma rožnjača ima oblik koji podsjeća na odsječak ragbi lopte gdje različiti meridijani imaju različitu zakrivljenost. Zbog toga, kod osoba koje imaju astigmatizam, prelomljeni zraci se ne formiraju u jednoj, već u više tačaka. Posmatrani objekti, bez obzira na njihovu udaljenost u odnosu na oko, vide se nejasno, iskrivljeno i razvučeno. Osoba koja ima ovaj oblik refraktivne greške može imati poteškoće u određivanju udaljenosti nekog predmeta, a oči se brzo umaraju.

Kako nastaje astigmatizam?

U normalnom oku zrake svjetla koje potiču od objekata u daljini se fokusiraju uz pomoć  rožnjače i relaksiranog sočiva na tačci jasnog vida i na taj način omogućavaju čistu i oštru sliku. Slika nije jasna ako fokus nije na retini. U astigmatskom oku svjestlosne zrake se ne mogu normalno fokusirati na retini pošto rožnjača nije isto zakrivljena u svim meridijanima. Neravnomjerna zakrivljenost rožnjače dovodi do neravnomjernog fokusiranja u različitim meridijanima. Oko samom akomodacijom sočiva nije u stanju da iskompenzira refraktivnu grešku. Dakle, astigmatizam se javlja kao posledica nepravilnog oblika rožnjače ili sočiva oka. Pravilno zakrivljena rožnjača je ista u oba pravca i podsjeća na fudbalsku loptu. Nepravilno (iregularno) zakrivljena rožnjača podsjeća na ragbi loptu u presjeku. Kao rezultat takve, zakrivljene rožnjače javlja se nemogućnost formiranja jednog fokusa, međutim prelomljeni zraci su fokusirani u različitim točkama tako da se promatrani objekti vide nejasno ili zakrivljeno. 

Astigmatizam je često nasledan i može se javiti u djetinstvu. Takođe, može se i mijenjati tijekom života. Astigmatizam je često povezan sa kratkovidošću i dalekovidošću.

Na osnovu uzroka nastanka, astigmatizam se deli na urođeni i stečeni. Najčešće, astigmatizam je urođeni, odnosno nasljeđuje se. Kod nasljednog astigmatizma, poremećaj vidne oštrine se može uočiti veoma rano, a savremene oftalmološke metode mogu ga dijagnostifikovati i u prvim mjesecima starosti djeteta. Zbog toga, ukoliko postoji određeni stepen rizika, ukoliko jedan ili oba roditelja imaju astigmatizam, ne oklevajte – odvedite vaše djete što pre na preventivni pregled. Pored toga, ukoliko je vaša beba prevremeno rođena, obavezno je odvedite na preventivni oftalmološki pregled.

Kada je riječ o stečenom astigmatizmu, on je najčešće posljedica povrede oka, određenih operacija na oku, kao i posljedica stečenih ožiljaka na rožnjači nakon pretrpljenih inflamatornih ili zaraznih bolesti. Takođe, osobe koje imaju dijabetes mogu imati astigmatizam. Visok nivo šećera u krvi može biti uzrok promena sočiva na oku. Kod ovog oblika stečenog astigmatizma, lijčenje se vrši tako što se liječi sam dijabetes. Kada je nivo šećera u krvi u granicama normale, samo očno sočivo se u određenom vremenskom periodu vraća u svoje prvobitno, normalno stanje.

Koji su simptomi astigmatizma?

Veliki broj ljudi ima blagi astigmatizam i to oftalmolozi smatraju potpuno normalnim. Osobe koje imaju blagi oblik astigmatizma ne znaju da ga imaju i on ni na koji način ne utiče na njihov vid i ne manifestuje se ni na koji način. Problem sa vidom pravi astigmatizam oka kod koga je dioptrija veća od 0,5 cilindara i koji sa sobom povlači sve simptome astigmatizma: brzo zamaranje, glavobolje i iscrpljenost, držanje glave u kosom položaju prilikom čitanja, gledanja u telefon, telezivor. Zatim, crvenilo oka i peckanje, osjećaj postojanja stranog tela u oku, škiljenje da bi se video predmet, poteškoće u koncentraciji i zadržavanju fokusa. Često, kao posljedica astigmatizma javlja se i razrokost oka.

Vrste astigmatizma

Astigmatizam je poremećaj oka koji se podjednako javlja i kod dalekovidih i kod kratkovidih osoba, i na osnovu toga postoji podjela na:

  1. Kratkovidi (miopni) astigmatizam
  2. Dalekovidi (hipermetropni) astigmatizam
  3. Mješoviti astigmatizam.

Sljedeća podjela vrsta astigmatizma je na osnovu tipa zakrivljenosti rožnjače. Na osnovu ovog kriterijuma, razlikujemo pravilni i nepravilni astigmatizam. Kod pravilnog astigmatizma postoje dva glavna meridijana rožnjače, a jedan od njih je više zakrivljen u odnosu na ostale, a drugi, u poređenju sa drugim meridijanima je najmanje zakrivljen. Najveći broj ljudi koji imaju astigmatizam, preko 80% njih, ima upravo ovaj oblik. Kada je riječ o nepravilnom astigmatizmu, meridijani imaju različitu zakrivljenost i među njima ne postoji pravilna pozicija. Ova vrsta astigmatizma je najčešće stečena, kao posljedica povreda oka, operacija ili bolesti rožnjače oka.

Kada je riječ o podjeli astigmatizma na osnovu njegove jačine, odnosno stepena, ona je sljedeća: blagi astigmatizam, umjereni astigmatizam i visok stepen astigmatizma.

Kako se dijagnostifikuje astigmatizam?

Astigmatizam je refraktivna greška koja se može dijagnostifikovati samo od strane oftalmologa tokom pregleda. Pregled se sastoji od nekoliko testova i uključuje:

  • Mjerenje dioptrije uz pomoć kompjutera, odnosno uređaja koji se zove autorefraktometar. Uz pomoć ovag uređaja, na potpuno bezbolan način i za svega nekoliko minuta, mjeri se okvirna dioptrija oba oka.
  • Sljedeći korak je subjektivno određivanje dioptrije. Vaš oftalmolog će zatražiti da pročitate slova, brojeve ili simbole koji su ispisani na optotipu koji se nalazai na standardnoj udaljenosti. Za to vreme, on će menjati stakla sa različitom dioptrijom na probnom okviru (naočarama) ili uz pomoć specijalizovanog uređaja koji se zove foropter i na taj način utvrditi koja dioptrija Vam je potrebna kako bi se uradila potrebna korekcija astigmatizma i postigla optimalna oštrina vida.
  • Deo pregleda može biti i keratometrija, koja se radi uz pomoć keratometra. Na osnovu ovoga, dobijaju se podaci o zakrivljenosti rožnice oka, i ovaj deo pregleda se obavlja ukoliko se pacijent odluči za kontaktna sočiva. Kao i prethodni, ovaj deo pregleda je potpuno bezbolan.
  • Rjeđe je potrebno uraditi kornealnu topografiju. To je pregled pomoću koga se dobije potpuna karta rožnjače uključujući njenu i prednju i zadnju stranu, kao i debljinu rožnjače.

Kako se liječi astigmatizam?

Na osnovu pregleda, Vaš oftalmolog će vam predložiti nekoliko vrsta liječenja astigmatizma. Jedan od najčešćih i najjednostavnijih načina liječenja astigmatizma jeste nošenje dioptrijskih naočara. Naočare imaju posebna, cilindrična stakla koja koriguju dioptriju pod određenim uglom. Ukoliko prvi put nosite naočare sa cilindričnim staklima biće vam potrebno neko vrijeme da se naviknete na njih. Prvih nekoliko dana imaćete mali osjećaj nesigurnosti i krivljenja slike prilikom kretanja, ali ne brinite, ovo će brzo proći.

Kontaktna sočiva se stavljaju direktno na oko, koriguju dioptriju i pružaju jasan vid kao i šire vidno polje, u poređenju sa naočarama. Postoje meka, polutvrda i tvrda kontakna sočiva, a koja su najbolja za vas preporučiće vam oftamolog u zavisnosti od toga kolika je vaša dioptrija.

Sledeći način lečenja astigmatizma, sve popularniji tokom posljednjih godina, jeste laserko liječenje odnoso ispravljanje astigmatizma. Ovo je veoma jednostavan postupak koji se izvodi pod lokalnom anestezijom i u potpunosti otklanja astigmatizam oka. Laserska korekcija astigmatizma se radi kod pacijenata koji su stariji od 18 godina, a uz pomoć savremene opreme i tehnologije ostvaruju se veoma dobri rezultati u liječenju.

Možemo zaključiti da veliki broj ljudi ima određen stepen astigmatizma. Ukoliko prijetite neki od navedenih simptoma astigmatizma obavezno posjetite svog oftalmologa koji će vam pomoći da otklonite njegove simptome. Pored toga, obavljajte redovne preventivne preglede jednom u dvije godine ukoliko nemate nikakve simptome.

Kako se astigmatizam može korigovati?

Astigmatizam se koriguje uz pomoć cilindričnih stakala ili kontaktnih sočiva. Cilindrično staklo ima jaču snagu u jednom meridijanu, dok ga u drugom nema. Astigmatizam može biti nasljeđen ili uzrokovan povredom ili bolesti koja dovodi do promjene oblika rožnjače. Takođe uz pomoć odgovarajućeg moguće je izvršiti korekciju astigmatizma.








Zakažite Pregled

Ukoliko želite da zakažete ljekarski pregled ili Vam je potrebna konsultacija, kontaktirajte nas putem broja telefona +387 (51) 318 600.
Naš ljekarski tim, omogući će uspješna rješenja vašeg problema.

Sva polja označena sa * su obavezna